گروه اموزشی ادبیات فارسی شهرستان اسداباد

اسدآباد از دوران و روزگاران بسیار قدیم آباد بوده و احتمالا همان آدراپانا است که ایسیدوروس خاراکسی جغرافی‌دان یونانی که در حدود سده اول پیش از میلاد می‌زیسته از آن نام برده است. در فاصله سد فرنگی اسدآباد بنای عظیمی از دوره ساسانیان بوده است که اعراب آن را مطبخ کسری می خواندند. به گمان عده ای زادگاه سیدجمال‌الدین ‌اسدآبادی این شهر می باشد.

این شهر در فاصله 305 کیلومتری جنوب غربی تهران و 36 کیلومتری غرب همدان و به ارتفاع 1595 متر از سطح دریا می باشد و بر سر راه همدان به کرمانشاه در پای جنوبی گردنه اسدآباد قرار گرفته است. شهرستان اسد آباد  در گستره ای به مساحت 1195 کیلومتر مربع، 1/6 درصد از وسعت  استان را تشکیل می دهد.

این شهرستان بر اساس تقسیمات کشوری سال 1377 دارای یک نقطه شهری و یک بخش و شش دهستان به نام‌های چهار دولی، سید جمال‌الدین، دربندرود، پیرسلیمان، جلگه و . . می باشد. شهرستان اسدآباد از شمال به شهرستان قروه در استان کرمانشاه از شمال خاوری و خاور به شهرستان بهار از جنوب خاوری به شهر تویسرکان، از جنوب به شهرستان نهاوند، و از غرب به شهرستان‌های کرمانشاه و سنقر محدود است.

پیرامون شهرستان اسدآباد را کوههای نسبتاٌ مرتفعی فرا گرفته که بلندترین آنها کوهستان الوند غربی به ارتفاع 2939 متر و کوه المو قولاخ به ارتفاع 2946 متر است ناحیه مرکزی شهرستان مزبور را دشت همواری فرا گرفته که بوسیله رودخانه قره چای زه کشی می‌گردد. از نظر اقلیمی دارای آب و هوای نیمه سرد بوده میانگین بارندگی در طی دوره پنج ساله معادل 5/403 میلیمتر می‌باشد. متوسط درجه حرارت سالانه طی  همین دوره 8/10 درجه سانتیگراد بوده است. بر اساس آخرین نتایج سر شماری جمعیت این شهرستان 110077 نفر بوده است که 6/6 درصد جمعیت استان را تشکیل داده است. 

مراکز دیدنی

 آب انبارشاه عباس 
 یادبود سید جمال
 حمام گلستان
 کتیبه آقاجان بلاغی
 سنگ ‌نوشته ‌مسجدجامع
 تالاب پیرسلیمان
 مسجدسلطانی

شهرستان بهار

شهرستان بهار در شمال غرب همدان واقع شده و از شمال به شهرستان کبودر آهنگ از شرق به همدان. از جنوب به شهرستانهای همدان و تویسرکان و از غرب به اسد آباد و قروه کردستان محدود می‌گردد. شهرستان بهار با مساحت1329 کیلو متر مربع شامل سه شهر بهار. لالجین و صالح آباد به مرکزیت شهرستان بهار. 72 آبادی و 5 دهستان و دو بخش مرکزی و لالجین است و بر اساس سرشماری سال 1375 دارای 127635 نفر جمعیت بوده است(38 درصد درشهرو62  درصد در روستا) بخش کشاورزی به دلیل منابع عظیم آ ب زیر زمینی حاصلخیزی خاک و هموار بودن زمین این دشت نقش عمده ای دارد.

اشتغال در صنایع دستی  در شهر لالجین چشمگیر است. زبان عموم مردم فارسی و ترکی است و عده قلیلی نیز به لری و کردی تکلم می کنند. دین اسلام و مذهب شیعه است. مراتع بین دره ای جنوب این شهرستان از دیر باز سبب جذب بخشی از دامداران و عشایر کوچ رو از استان‌های لرستان و کرمانشاهان بوده است.

بررسی های باستان شناسی استقرار اقوامی را از هزاره چهارم قبل از میلاد در دوران پیش از تاریخ و دوران تاریخی بویژه مادها در محوطه های باستانی این سرزمین را نشان داده است. در متون تاریخی دوران اسلامی سخن از مرکزیت بهاربه میان آمده است. در متون اوایل قرن پنجم و ششم هجری شهر بهار با  نامهای. چمن. قلعه بهار. مرغزار قراتکین یاد شده است. از دوره صفویه شاهد حضور طایفه قراگوزلوها در منطقه هستیم که اراضی بهار را بین خود به صورت اربابی تقسیم کرده بودند. یکی از مراکز دیدنی این شهر لالجین می‌باشد.

اسدآباد منطقه‌اي تاريخي است كه قدمت آن به پيش از اسلام مي‌رسد. دليل اصلي اهميت اسدآباد، قرار گرفتن آن بر سر راه اصلي و قديمي ايران مركزي به بين‌النهرين است. از آن‌جا كه اسدآباد، در دوره‌هاي مختلف تاريخي صحنه كارزارهاي بسياري بوده تغييرات فراواني در طول تاريخ در آن به وجود آمده است. شهرستان‌اسدآباد در 47 كيلومتري باختر همدان و در مسير راه اصلي همدان - كرمانشاه قرار دارد.اساس‌اقتصاد شهرستان اسد آباد بر كشاورزي، دام‌داري و تا حدودي‌بر صنايع دستي استوار است. محصولات كشاورزي و باغي و انواع فرآورده‌هاي دامي و صنايع دستي از صادرات مهم اين شهرستان محسوب مي‌شود. درشهرستان اسدآباد صنايع دستي از جايگاه خوبي برخوردارهستند. بافت قالي، گليم و جاجيم در اين شهرستان رواج دارد. در منطقه اسدآباد در حدود 8000 دستگاه قالي بافي وجود دارد كه عمدتا در روستاهاست. دارها عموما از نوع تبريزي و با چله گردان بوده و بعضا از نوع دارهاي فارسي (با چله دوختي) نيز استفاده مي‌شود. بافت معمولا با قلاب و بيش‌تر يك پوداست و فرش‌هاي خوب گاه‌بادو پود بافته مي‌شود. بناي يادبود سيدجمال‌الدين اسدآبادي، سنگ‌نبشته‌آقاجان بلاغي، تالاب و امام‌زاده پير سلمان، منطقه شكار ممنوع دشت اسدآباد، پل شكسته خسروآباد، باغ‌هاي دربند و آب‌انبار شاه‌عباسي از جمله مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان اسدآباد به شمار مي‌روند .

موقعيت گردشگري اسدآباد :

بناي‌يادبود سيدجمال‌الدين اسدآبادي، سنگ‌نبشته‌آقاجان بلاغي، تالاب و امام‌زاده پير سلمان، منطقه‌شكارممنوع‌دشت اسدآباد، پل شكسته خسروآباد، باغ‌هاي دربند و آب‌انبار شاه‌عباسي از جمله مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان اسدآباد به شمار مي‌روند .

مکانهاي گردشگري اسدآباد :

* آب انبار شاه عباسى: بنايى است زيرزمينى، مربوط به عصر صفويه در قرن هشتم هجرى،كه در محله درب كاروانسراى اسدآباد واقع شده است و داراى سقفى است گنبددار، كه با 18 پله آجرى، به كف آب انبار مى رسد .

* امازاده عبدالله اسد آباد: امامزاده عبدالله كه نسبش به امام رضا (ع) مى رسد، در قسمت پايين دست گردنه اسدآباد، بر بالاى تپه اى مدفون است .

ساختمان اين امامزاده داراى آب لوله كشى، درختان سرو، صنوبر، توت و اتاقهايى براى اسكان زائران مى باشد و زائران معمولا در روزهاى جمعه و يا مناسبتهاى مذهبى به زيارت مى آيند و نذورات خود را در بين ديگر زائران توزيع مى نمايند .

* امام زاده‌هادى: اين امامزاده در 10 كيلومترى غرب اسدآباد، در دامنه كوهى سرسبز و باصفا، در روستاى چنار شيخ قرار دارد، كه با توجه به چشم انداز باغات انگور و درختان ميوه از قبيل: آلو، زردآلو و گردو و چشمه آب گوارا در اطراف آن، جنبه سياحتى و زيارتى دارد .

* باغات دربند اسد آباد: دربند منطقه سرسبز و باصفايى است، در 12 كيلومترى غرب اسدآباد كه بر فراز كوهى مشرف به روستايى قرار گرفته و راهى كوهستانى دارد .

قسمت بالاى كوه در اين منطقه هموار ميباشد. اين باغات با دارا بودن چشم اندازى زيبا، هوايى ييلاقى، آب جارى و گوارا، آبشارها و درختان صنوبر، يكى از تفريحگاه‌هاى شهرستان اسدآباد بشمار مى روند .

* پل خسرو آباد: اين پل در زمان صفويه، در روستاى خسروآباد اسدآباد، بر روى رودخانه دربند (شهاب) احداث شده است .

* تالاب پير سليمان: اين تالاب در 15 كيلومترى غرب شهر اسدآباد قرار گرفته است. در جوار تالاب، امام زاده پير سلمان قرار دارد .

تعدادى چشمه آب معدنى شيرين و جوشان، تالابى به وسعت تقريبى 5/1 هكتار را ايجاد كرده اند. در اين تالاب كه نام خود را از امام زاده سلمان گرفته، ماهيگيرى نيز مى كنند .

از جمله ويژگى هاى تالاب، زندگى تابستانى پرندگان مهاجر در اطراف آن است. از جمله پرندگانى كه در آنجا جوجه آورى مى كنند: كشيم و چنگر نوك سرخ را مى توان نام برد. در آب اين تالاب ماهى سياه، كولى ماهى و مار آبى وجود دارد. آب تالاب دائمى است و سطح آن كاملا از نى پوشيده شده است. عمق متوسط تالاب يك متر و حداكثر عمق آن 2 متر مى باشد و ارتفاع آن از سطح دريا 1920 متر است. محوطه پيرامون امامزاده، چمن زار است و بنابراين براى استراحت زائران امامزاده و گردشگران تالاب، در بهار و تابستان قابل استفاده است .

* دشت اسد آباد: دشت اسدآباد منطقه نسبتا هموارى در غرب پناهگاه حيات وحش خان گرمز است، با ارتفاع متوسط 1752 متر و وسعت 164 هكتار كوه‌هاى نسبتا مرتفع، آنرا احاطه كرده است .

در اين دشت در فصل مهاجرت پرندگان درنا ديده مى شود .

* سنگ نوشته‌هاى مسجد جامع اسدآباد: اين مسجد كه در محله بازار واقع است، قديمى ترين مسجد شهر اسدآباد است. با توجه به فرسوده بودن بناى قديمى، به منظور توسعه فضاى آن، در اوايل پيروزى انقلاب تخريب و بجاى آن ساختمان جديدى بنا نموده اند. مسجد قديمى، داراى پنج كتيبه سنگى بوده، كه هم اكنون نيز نصب شده اند. مضمون اين كتيبه‌ها شامل: فرامين شاه طهماسب اول، شاه عباس اول و شاه صفى است كه بر اساس آنها، ماليات ساكنين اسدآباد، نهاوند، هرسين، دينور، بيلاور، گوراب، ملاير و توابع آن بخشيده شده است. يكى از اين سنگ نوشته‌ها نيز، فرمان شاه سليمان صفوى، درباره تعمير مسجد جامع شهر اسدآباد است، كه بر روى ديوار سمت چپ راهرو حياط مسجد، نصب گرديده است .

بناى مسجد وسنگوشته‌ها متعلق به دوره صفوى است .

* كتيبه آقا جان بلاغى: در 15 كيلومترى شمال غرب شهر اسدآباد، نزديكى روستاى آقاجان بلاغى و در مسير دره دربند، رودخانه دربند (شهاب) قرار گرفته است .

در قسمتى از رودخانه، به يادبود سدى كه در دوران صفويه بر روى آن احداث شده، هم زمان، كتيبه اى سنگى به نام "كتيبه آقا جان بلاغى" نوشته شده است، كه اين سد به مرور زمان از بين رفته، ولى كتيبه بر روى صخره كوهستان باقى مانده است. اين سنگ نوشته متعلق به 957 هـ.ق، همزمان با دوران صفويه مى باشد .

* كهرير چنارعليا: محلى است خوش آب و هوا و ييلاقى،كه در شمال اسدآباد و روستاى چنار عليا واقع شده و داراى چشمه جوشان و فضاى سبز باغات اطراف مى باشد .

محلى است خوش آب و هوا و ييلاقى،كه در شمال اسدآباد و روستاى چنار عليا واقع شده و داراى چشمه جوشان و فضاى سبز باغات اطراف مى باشد .

صنايع و معادن اسدآباد :

اسدآبادبه لحاظ صنايع و معادن داراي رونق است. از كارخانه‌هاي مهم اين شهرستان مي توان كارخانه‌هاي صنايع غذايي، آسفالت‌پزي، سنگ بري، بلوك زني، پلاستيك سازي، قندريزي، واشر سازي، توليد لولا و ابزار يراق نام برد. سه معدن سنگ آهن، ‌چنار، سنگ آهن گلالي و سنگ سيليس واقع در كوه گردنه اسدآباد مورد بهره برداري هستند .

کشاورزي و دام داري اسدآباد :

اسد آباد يك منطقه‌ي است و آب مورد نياز براي كشاورزي از قنات ها و رود ها تامين مي‌شود عمده محصولات كشاورزي اين شهرستان عبارتند از: گندم، جو، ذرت، بنشن، تره بار، انگور، سيب درختي، آلو، زرد آلو، هلو، گردو و بادام. شهرستان اسد آباد به علت موقعيت جغرافيايي ويژه، و بهره مندي از دو ناحيه جلگه و کوه پايه‌اي، داراي شرايط مناسب براي کشاورزي و دام‌داري است. در مراتع ييلاقي مرغوب اين شهرستان دام‌داري به شيوه‌ي روستايي و عشايري رواج داشته، دام و فرآورده‌هاي دامي از جمله صادرات اين منطقه محسوب مي شوند. تيره‌هايي از ايل تركاشوند در اين منطقه كوچ و رفت و آمد مي كنند كه تابستان ها را در مناطق شمال تويسركان به دام‌داري و كشت محدود مي پردازند .

مشخصات جغرافيايي اسدآباد :

شهرستان‌اسدآباد در 47 كيلومتري باختر همدان و در مسير راه اصلي همدان - كرمانشاه قرار دارد. آب‌و هواي اسد آباد نسبتا سرد و نيمه خشك است و مركز اين شهرستان در 48 درجه و 7 دقيقه درازاي خاوري جغرافيايي و 34 درجه و 47 دقيقه پهناي شمالي و بلندي 1585 متري از سطح دريا واقع شده است. شهرستان اسدآباد از شمال به قروه ( از شهرستان هاي استان كردستان ) و سنقر ( از شهرستان هاي استان كرمانشاه) از خاور به شهرستان هاي همدان و تويسركان، از جنوب به كنگاور ( از شهرستان هاي استان كرمانشاه ) و از باختر به شهرستان كرمانشاه محدود مي‌شود. اسدآباد از يك بخش مركزي تشكيل شده است و قوري‌چاي، خرم‌رود و دربندرود مهم ترين‌رودخانه‌هاي اين شهرستان به شمار مي‌آيند .

تيره‌هايي از ايل تركاشوند در اين منطقه كوچ و رفت و آمد مي كنند كه تابستان ها را در مناطق شمال تويسركان به دامداري و كشت محدود مي پردازند. اهالي شهرستان اسد آباد به زبان تركي و فارسي با گويش هاي كردي و لري صحبت مي كنند. دين آن ها اسلام و مذهب شان شيعه است. شهرستان اسد آباد در سرشماري سال 1375 تعداد 077/110 نفر جمعيت داشته است. اسد آباد در مسير راه اصلي همدان - كنگاور و در 47 كيلومتري شهر همدان و در 32 كيلومتري شهر كنگاور واقع شده و راهي فرعي به طول 53 كيلومتر تا شهر سنقر و راهي فرعي به طول 49 كيلومتر تا شهر تويسركان از مهم‌ترين مسيرهاي دسترسي به اطراف به شمار مي‌آيند .

وجه تسميه و پيشينه تاريخي اسدآباد :

قرار گرفتن اسد آباد در يكي از نواحي باستاني و بر سر راه اصلي و قديمي ايران مركزي به بين النهرين،‌ پيوسته اهميتي منزل‌گاهي و ارتباطي به اين شهر كوچك داده است. به روايت مورخين مطبخ خسرو پرويز در دهي به همين نام در ناحيه اسد آباد قرار داشته است. اسد آباد در 811 م. صحنه نبرد ميان لشگريان مأمون و امين، پسران هارون الرشيد بود كه به پيروزي طاهر، فرمانده سپاه مأمون انجاميد و به دنبال آن ايالت جبال به دست مأمون افتاد. اسد آباد به روايت مورخين، تا كنون صحنه كارزارهاي زيادي بوده است. اسد آباد در دوره قاجار يكي از توابع همدان بوده است. در اين زمان دو راه اين شهر را به همدان، از طريق گردنه اسد آباد متصل مي ساخت كه عبور از هر دو راه، به ويژه در زمستان با مشكلاتي همراه بوده است. ناصر الدين شاه در سفر به كربلا از بسياري آبادي هاي متعلق به خان هاي افشار در اين ناحيه گزارش مي دهد. اسد آباد در سال هاي اخير به سبب اينكه زادگاه سيد جمال الدين اسد آبادي بوده اهميتي دوباره يافته است. آثار و ابنيه تاريخي و به جاي مانده از گذشته نشان از پيشينه غني تاريخي اين منطقه دارد .